TÜRKİYEDE EVCİL HAYVANINIZA(KEDİ, KÖPEK vb.) MİRAS BIRAKILABİLİR Mİ?

Evcil hayvanlarımız, hayatımızın en değerli parçalarından biridir. nlarla kurduğumuz derin bağ, doğal olarak bizden sonra onlara ne olacağı, bakımlarının nasıl sağlanacağı gibi haklı endişeleri beraberinde getirmektedir. Birçok kişi, vefatından sonra kedisinin, köpeğinin veya diğer evcil hayvanlarının mağdur olmaması adına onlara doğrudan miras bırakıp bırakamayacağını merak etmektedir. Bu yazımızda, Türk hukuku kapsamında evcil hayvanlara miras bırakılmasının mümkün olup olmadığını ve onların geleceğini hukuki olarak nasıl güvence altına alabileceğinizi inceliyoruz. Evcil Hayvanlar Doğrudan Mirasçı Olabilir mi? 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu hükümleri uyarınca, mirasçı olabilmenin temel şartı hak ehliyetine sahip olmaktır. Türk hukuk sisteminde hak ehliyeti yalnızca gerçek kişilere (insanlara) ve tüzel kişilere (şirketler, dernekler, vakıflar vb.) tanınmıştır. Hayvanlar, mevcut medeni hukuk düzenlemelerimiz çerçevesinde kişi olarak kabul edilmediklerinden hak ehliyetleri de bulunmamaktadır. Bu nedenle, hazırlayacağınız bir vasiyetnamede bankadaki paranızı, evinizi veya arabanızı doğrudan kedinize veya köpeğinize bırakmanız hukuken mümkün değildir. Doğrudan bir hayvana bırakılan miras payı, kanuni şartları taşımadığı için geçersiz olacaktır. Çözüm: Vasiyetnamede Mükellefiyet (Yükleme) Kurumu Evcil hayvanınıza doğrudan miras bırakamıyor olmanız, onların geleceğini güvence altına alamayacağınız anlamına gelmez. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu madde 515, mirasbırakana, ölüme bağlı tasarruflarında mirasçılarına veya vasiyet alacaklılarına çeşitli yüklemeler (mükellefiyetler) getirme imkanı tanımaktadır. Bu hukuki kurum sayesinde, güvendiğiniz bir akrabanıza, arkadaşınıza veya hayvanları koruma amacı güden bir derneğe/vakfa mirasınızın bir kısmını veya tamamını bırakabilir ve bu kazandırmayı evcil hayvanınızın ömrü boyunca bakımının sağlanması şartına bağlayabilirsiniz. Örneğin, vasiyetnamenizde belirli bir miktar parayı veya bir gayrimenkulü yakın bir dostunuza bırakırken, bu malvarlığının kedinizin veya köpeğinizin tüm veteriner, barınma ve gıda masraflarının karşılanması ve ona iyi bakılması yükümlülüğü ile verildiğini açıkça belirtebilirsiniz. Eğer kendisine miras bırakılan kişi bu bakım yükümlülüğünü yerine getirmezse, bu durumdan menfaati olanlar söz konusu yükümlülüğün yerine getirilmesini dava yoluyla talep edebilirler. Vasiyetnamenin Geçerlilik Şartlarına Dikkat Edilmelidir Evcil hayvanınızın bakımını güvence altına almak için kurduğunuz bu mükellefiyetin uygulanabilmesi, her şeyden önce vasiyetnamenizin hukuken geçerli olmasına bağlıdır. Vasiyetname şekil şartlarına uyulmadan hazırlanırsa iptal edilebilir ve evcil hayvanınız için düşündüğünüz tüm koruma kalkanı ortadan kalkar.Özellikle noterde yapılmayan, kişinin kendi el yazısı ile hazırladığı el yazılı vasiyetnamelerde 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu madde 538 hükmündeki katı şekil şartlarına uyulması hayati önem taşır. Yargıtay, 3. Hukuk Dairesi, E. 2016/8717, K. 2017/2051, T. 27.02.2017 künyeli kararında el yazılı vasiyetnamenin şekil şartlarını detaylıca incelemiş ve kanun maddesi uyarınca "el yazılı vasiyetnamenin yapıldığı yıl, ay ve gün gösterilerek başından sonuna kadar mirasbırakanın el yazısıyla yazılmış ve imzalanmış olması zorunludur." kuralının kesin bir geçerlilik şartı olduğunu, bu hususlardaki eksikliğin vasiyetnameyi geçersiz kılacağını hüküm altına almıştır. İlgili Yargıtay kararına konu olan uyuşmazlıkta, vasiyetname mirasbırakanın kendi el yazısıyla yazılmış olmasına rağmen belgeye imza atılmamıştır. Davalı taraf, mirasbırakanın metin içerisine adını ve soyadını yazmasının imza yerine geçeceğini iddia etmiştir. Ancak Yargıtay, 3. Hukuk Dairesi, E. 2016/8717, K. 2017/2051, T. 27.02.2017 kararında bu savunmayı reddederek, dosyada incelenen "Mirasbırakan ...'ye ait vekaletnamede mirasbırakanın imzasını ad ve soyad yazmak suretiyle atmadığı anlaşılmaktadır." tespitiyle isim ve soyisim yazmanın hukuken imza niteliği taşımadığını belirtmiştir. Yüksek Mahkeme, yerel mahkemenin kararını bozarken "el yazısı ile düzenlenen vasiyetnamenin mirasbırakan tarafından imzalanmış olmasının zorunlu olduğu" gözetilerek vasiyetnamenin iptaline karar verilmesi gerektiğini açıkça ifade etmiştir. Sonuç Türkiye'de evcil hayvanlara doğrudan miras bırakmak hukuken mümkün olmasa da, Türk Medeni Kanunu'nun sunduğu mükellefiyet kurumu ile sadık dostlarınızın sizden sonraki yaşamlarını maddi ve manevi olarak güvence altına alabilirsiniz. Ancak bu güvencenin işlerlik kazanması için vasiyetnamenizin, Yargıtay kararlarında da titizlikle vurgulanan şekil ve usul kurallarına eksiksiz bir biçimde uygun olarak hazırlanması şarttır. Vasiyetnamenizin iptal edilme riskini ortadan kaldırmak ve evcil hayvanınızın geleceğini riske atmamak adına, ölüme bağlı tasarruflarınızı mutlaka alanında uzman bir avukatın hukuki desteği ile hazırlamanız tavsiye edilmektedir.