SAKLI PAY NEDİR?

Saklı payı hakkı, Yargıtay kararlarında Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 506. maddesi uyarınca altsoy (çocuklar) için yasal miras payının yarısı olarak tanımlanmış ve korunmuştur. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1994/4 E., 1994/4 K., 11.11.1994 tarihli İçtihatları Birleştirme Kararı'nda, "kanuni mirasçılardan bazılarına, miras bırakanın iradesi ile bertaraf edilemeyen bir miras hakkı tanınmıştır; bu hakka 'mahfuz hisse' denilmekte, bu hakkın tanındığı kimselere de 'mahfuz hisseli mirasçı' denilmektedir" hükmüyle çocuklar mahfuz hisse (saklı pay) sahibi olarak nitelendirilmiş; miras bırakanın sağlararası veya ölüme bağlı tasarruflarla bu hisse ihlal edildiğinde tenkis davası yoluyla asgari miras payı sağlanıncaya kadar indirim talep edilebileceği belirtilmiştir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 2007/13472 E., 2008/13671 K., 20.10.2008 tarihli kararında ise, "altsoy (çocuklar) için saklı pay oranı, yasal miras payının yarısıdır (TMK m.506/1)" ifadesiyle bu oran doğrulanmış ve yanlış hesaplama nedeniyle bozma kararı verilmiştir. Benzer şekilde, Yargıtay 1. Hukuk Dairesi'nin 2013/1628 E., 2013/5486 K., 15.04.2013 tarihli kararında, "davalı murisin alt soyu olup saklı paylı mirasçıdır (4721 s. Kanun 506/1. madde)" hükmüyle murisin vasiyetname ile yaptığı kazandırmaların tenkise tabi tutulabileceği vurgulanmış; Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 2013/1595 E., 2013/5942 K., 09.04.2013 tarihli kararında, "TMK.nun 506/... maddesi gereğince davacıların yasal miras payının yarısı oranında [...] saklı payları bulunduğundan TMK.nun 560.maddesine göre saklı pay sahibi mirasçıların saklı paylarını ihlal eden tasarrufların tenkisini talep etme hakları bulunmaktadır" denilerek murisin (annenin) vasiyetnamesi ile malvarlığını davalı oğluna bırakması üzerine davacı kardeşlerin saklı pay hakkı tanınmıştır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2017/1270 E., 2021/846 K., 24.06.2021 tarihli kararında da, "saklı paylı mirasçılar, mirasbırakanın altsoyu, anne-babası ve eşidir" ifadesiyle müvekkil gibi murisin çocuğu (altsoy) saklı paylı mirasçı olarak kabul edilmiştir. Saklı pay ihlali durumunda tenkis davası hakkı, murisin vasiyetname ile diğer evlada tüm malvarlığını bırakmasında sıkça doğrulanmıştır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2025/44 E., 2026/16 K., 21.01.2026 tarihli kararında, murisin vasiyetnamesi ile "terekesinin tamamını" ikinci evliliğinden olan çocuklara vasiyet ettiği için davacı (ilk evlattan olan çocuk) saklı payının ihlal edildiğini ileri sürerek tenkis davası açmış; mahkemece "vasiyetname mutlak tenkise tâbiolmakla saklı payın ihlâl edildiğinin sabit olduğu" kabul edilerek davanın kabulüne ve davacının 1/6 saklı payı oranında tenkisine karar verilmiş, Hukuk Genel Kurulu bu direnme kararını uygun bulmuştur. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi'nin 2024/2334 E., 2025/1281 K., 05.03.2025 tarihli kararında, murisin vasiyetnamesi ile mal varlığının tamamına yakınını davalı kızına vasiyet etmesi üzerine davacı (diğer evlat) tenkis davası açmış; mahkemece davacının saklı payının ihlal edildiği kabul edilerek 1.029.151,32 TL tenkis alacağı hükme bağlanmış ve Yargıtayca onanmıştır. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi'nin 2018/2829 E., 2020/6395 K., 01.12.2020 tarihli kararında, mirasbırakanın vasiyetnamesi ile "tüm malvarlığını davalı oğluna bırakarak mirasçı olan davacı kızlarının saklı paylarını ihlal ettiği" kabul edilmiş; Yargıtay 7. Hukuk Dairesi'nin 2024/2492 E., 2025/1249 K., 04.03.2025 tarihli kararında ise murisin vasiyetnamesi ile tüm mirasını davalı oğluna bırakması üzerine davacılar (diğer çocuklar) saklı pay ihlali iddiasıyla tenkis talep etmiş, karşı oyda "mirasçı atama tasarrufu" niteliği nedeniyle saklı paylar oranında tenkis gerektiği belirtilmiştir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi'nin 2022/3419 E., 2022/7244 K., 28.11.2022 tarihli kararında, miras bırakanın vasiyetname ile mal varlığının tamamını davalı oğluna vasiyet etmesi nedeniyle davacılar saklı pay ihlali iddiasıyla tenkis davası açmış ve mahkemece kabul edilerek Yargıtayca onanmıştır. Sağlar arası tasarrularda (hibe, temlik) ise saklı pay ihlal kastının ispatı aranır. Yargıtay 16. Hukuk Dairesi'nin 2011/395 E., 2011/1578 K., 29.03.2011 tarihli kararında, sağlararası kazandırmalarda "murisin saklı pay ihlal kastının açık olarak ispatlanması" gerektiği belirtilmiş; Yargıtay 1. Hukuk Dairesi'nin 2016/508 E., 2018/14908 K., 26.11.2018 tarihli kararında, murisin sağlığında davalıya yaptığı taşınmaz bağışlamalarının saklı payı zedelediği iddiası için "murisin saklı payları zedeleme ve mal kaçırma kastıyla hareket ettiğinin ispatlanamadığı" gerekçesiyle dava reddedilmiştir. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi'nin 2014/14015 E., 2016/1680 K., 15.02.2016 tarihli kararında, murisin (baba) oğluna ve gelinine bağış temlikleri saklı pay ihlal kastıyla yapıldığı iddiasıyla tenkis davası açılmış; ölümden bir yıl önceki bağışın TMK m.565/3 gereğince mutlak tenkise tabi olduğu vurgulanarak yeniden hesaplama emredilmiştir. Tenkis davasının önkoşulu terekenin tespiti ve saklı pay zedelenmesidir. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi'nin 2018/3776 E., 2018/13584 K., 17.10.2018 tarihli kararında, "Tenkis davasının dinlenebilmesi için mirasbırakanın ölüme bağlı veya sağlar arası bir kazandırma işlemi ile saklı pay sahiplerinin haklarını zedelemiş olması" ön koşul olarak belirtilmiş; tereke ile kazandırma dışı terekelerin bilinmesi ve TMK m.506 uyarınca hesaplama gerektiği hükme bağlanmıştır. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi'nin 2022/1477 E., 2022/7810 K., 19.12.2022 tarihli kararında da, "Tenkis davasının dinlenebilmesi için öncelikli koşul; miras bırakanın ölüme bağlı veya sağlar arası bir kazandırma işlemi ile saklı pay sahiplerinin haklarını zedelemiş olmasıdır" denilerek net tereke hesaplaması zorunlu kılınmıştır. Bazı kararlarda saklı pay ihlali tespit edilmemiş veya dava reddedilmiştir. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi'nin 2009/13686 E., 2010/3193 K., 22.03.2010 tarihli kararında, vasiyetnamede "yasal amir hükümler ve mahfuz hisse kaideleri saklı kalmak üzere" ibaresi nedeniyle saklı payzedelenmesi oluşmadığı kabul edilerek tenkis reddedilmiştir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi'nin 2023/24 E., 2024/885 K., 15.02.2024 tarihli kararında, bilirkişi raporuna göre tasarruf edilebilir miras içinde kaldığı için tenkis reddedilmiş; Yargıtay 7. Hukuk Dairesi'nin 2024/4023 E., 2025/2568 K., 12.05.2025 tarihli kararında da davacıların tasarruf dışında kalan terekeden saklı paylarından fazla edindiği tespit edilerek dava reddedilmiştir. Muris muvazaası davalarında da saklı pay korunur. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi'nin 2014/19819 E., 2017/1109 K., 08.03.2017 tarihli kararında, "saklı pay sahibi olsun veya olmasın miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar dava açarak resmi sözleşmenin muvazaa nedeni ile geçersizliğinin tespitini ve buna dayanılarak oluşturulan tapu kaydının iptalini isteyebilirler" hükmüyle muris muvazaası kabul edilerek tenkis hesabına dahil edilmiştir. İkincil Kaynaklar Olarak Vurgulanan Kararlar:Yargıtay 7. Hukuk Dairesi'nin 2021/8094 E., 2023/2544 K., 15.05.2023 tarihli ikincil kaynak kararında, mirasbırakanın vasiyetnameleriyle diğer evlatlara değerli taşınmazlar bırakması üzerine torunlar saklı pay ihlali iddiasında bulunmuş; bilirkişi raporlarına göre tasarruf nisabını aşmadığı kabul edilerek dava reddedilmiştir. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi'nin 2012/16252 E., 2013/4044 K., 21.03.2013 tarihli ikincil kaynak kararında, miras bırakanın tüm mal varlığını davalıya vasiyet etmesi nedeniyle saklı pay tenkisi zamanaşımı nedeniyle reddedilmiştir. Bu ikincil kaynaklar, tenkis davalarında tereke tespiti, bilirkişi raporu ve zamanaşımı gibi usul unsurlarını ek bağlam olarak sağlar, ancak saklı payın varlığını doğrudan doğrulamaktan öte sınırlı bilgi sunar.