Restoranlardaki Kuver ve Servis Ücreti: Menüde Yazmayan Bir Ücreti Ödemek Zorunda mısınız?

estoranlardaki Kuver ve Servis Ücreti: Menüde Yazmayan Bir Ücreti Ödemek Zorunda mısınız? Gündelik hayatta restoran, kafe ve benzeri yeme-içme mekanlarında hesap ödenirken menüde yer almayan kuver, servis ücreti, ikramiye veya teslimat bedeli gibi isimler altında ek ücretlerle karşılaşılması sıkça yaşanan ve tüketicileri mağdur eden bir durumdur. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve ilgili mevzuat uyarınca, tüketicinin satın alma kararı vermeden önce ödeyeceği toplam bedeli şeffaf bir şekilde bilme hakkı esastır. Bu yazımızda, menüde belirtilmeyen ek ücretlerin hukuki boyutunu ve emsal kararlar ışığında tüketicilerin haklarını inceliyoruz. Fiyat Şeffaflığı ve Toplam Bedelin İlanı Zorunluluğu Hukukumuzda, satılan mal veya sunulan hizmetin fiyatının eksiksiz bir şekilde tüketiciye bildirilmesi zorunludur. Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu'nun E. 2020/2665, K. 2021/254 sayılı ve 11.02.2021 tarihli kararında bu husus değerlendirilmiş ve mevzuattaki "Reklamlarda tüketicilerin bilgisine sunulan fiyat, mal veya hizmetin tüm vergiler dâhil toplam satış fiyatı olmalıdır." kuralının hukuka uygun olduğu vurgulanmıştır. Aynı kararda, 6502 sayılı Kanun'un 54. maddesi uyarınca "Hizmetlerin tarife ve fiyatlarını gösteren listeler de bu madde hükmüne göre düzenlenerek asılır." kuralının altı çizilmiş ve dürüst rekabet ilkeleri gereği tüketicinin yanıltılmaması gerektiği hükme bağlanmıştır. Fiyatların eksik gösterilmesi başlı başına bir ihlaldir. Reklam Kurulu'nun DN. 2020/1323 sayılı ve 2020 tarihli kararında, fiyatların "tüketicilerin bilgisine sunulan fiyatların, “Ürün fiyatı+KDV” şeklinde katma değer vergisi dahil edilmeden belirtildiği" tespit edilmiş ve bu durumun "mal veya hizmetin tüm vergiler dahil toplam satış fiyatı olması gerektiği" ilkesine aykırılık teşkil ettiği sonucuna varılmıştır. Kurul, bu ihlal sebebiyle "söz konusu ürünlerin ödenecek gerçek toplam fiyatı hakkında tüketicilerin eksik bilgilendirildiği" gerekçesiyle işletme hakkında "reklamları durdurma cezası" vermiştir. Damla Fiyatlandırma ve Sonradan Eklenen Ücretlerin Hukuka Aykırılığı Menüde yazmayan bir ücretin hesap pusulasında veya ödeme aşamasında ortaya çıkması, hukuken haksız ticari uygulama olarak kabul edilmektedir. Reklam Kurulu, DN. 2023/8135 sayılı ve 11.09.2023 tarihli kararında bu durumu "bir ürün ya da hizmetin yalnızca başlangıç/baz fiyatının reklamının yapıldığı ve bu ürün ya da hizmete ait diğer bedellerin ancak tüketici satın alma sürecine başladıktan sonra ortaya konulduğu fiyatlama tekniği olan damla fiyatlandırma" olarak tanımlamıştır. İlgili kararda, "hizmet bedeline yer verilmediği ve söz konusu bedelin en son ödeme adımında fiyata yansıtıldığı" tespiti yapılmış, "ilk etapta herhangi bir şekilde bilgilendirilme yapılmamasına rağmen, işlemin sonuçlanması aşamasında yansıtılan 'işlem/hizmet bedeli' adı altında tüketicilerden ek ücret talep edildiği" belirtilerek "6502 sayılı Kanun’un 63 üncü ve 77/12 nci maddeleri uyarınca anılan reklamlar ile haksız ticari uygulamaları durdurma cezası" verilmiştir.Benzer şekilde, Reklam Kurulu'nun DN. 2021/5946 sayılı ve 2021 tarihli kararında 'Firma tarafından şikayete konu işlem/hizmet bedelinin biletleme işleminin sonuçlanması aşamasında uygulanması uygulamasından vazgeçildiği ancak tüketicilere biletlerin ne şekilde ve hangi ücret temel alınarak teslim edileceği yönünde siparişin tamamlanması aşamasından önce bir bilgilendirme yapılmadığı tespit edilmiştir.' denilerek uygulamanın 'tüketicilerin mal veya hizmete ilişkin ödenecek toplam tutar konusunda açık ve doğru bir şekilde bilgilendirilmesi hususuna aykırı olduğu, bu durumun da tüketicileri yanıltıcı ve aldatıcı nitelikte olduğu' değerlendirilmiştir. Kararda ayrıca 'İlk etapta tüketicilere biletlerin teslimatına ilişkin olarak firma tarafından talep edilen bedel konusunda herhangi bir şekilde bilgilendirilme yapılmadığı, söz konusu bedele satın alma işleminin sonuçlanması aşamasında yer verildiği' tespitiyle idari yaptırım uygulanmıştır. Restoran ve Gıda Sektörüne İlişkin Emsal Kararlar Restoranların menülerinde, dijital panolarında veya broşürlerinde ilan ettikleri fiyatlar ile kasada talep ettikleri fiyatlar arasında fark olması kesinlikle yasaktır. Reklam Kurulu'nun DN. 2024/1926 sayılı ve 14.11.2023 tarihli kararında, dijital panoda ilan edilen fiyattan daha yüksek bir tutarın kasada talep edilmesi incelenmiştir. Kurul, “tüketicilerin muhtelif dijital panolarda yer alan bilgiler doğrultusunda firmaya ait işletmeye gelerek söz konusu ürünü satın almak istedikleri, ancak ödeme aşamasına geçildiğinde tüketicilerden, firma tarafından tanıtımı yapılan fiyattan farklı olarak “240 TL” ücret alınmış olduğu” tespitiyle durumun “tüketicileri yanıltıcı ve aldatıcı nitelik taşıdığı” sonucuna varmıştır. İncelemede, “herhangi bir farklı fiyat bilgisi, gramaj bilgisi ya da ürün miktarı değişikliğine göre fiyat değişikliği olabileceğine dair herhangi bir bilgi belirtilmeden, yalnızca “İskender 195 TL” şeklinde tek bir fiyat bilgisi içeren ifadeler kullanılarak” yapılan bu uygulamanın kanuna aykırı olduğu belirtilmiş ve işletmeye “34.701-TL (tuzdörtbinyediyüzbir Türk Lirası) idari para ve anılan reklamları durdurma cezaları” verilmiştir. Yine Reklam Kurulu'nun DN. 2025/329 sayılı ve 26.12.2024 tarihli kararında restoranlardaki sipariş ekranlarında oluşan fiyat farkı ele alınmıştır. Kararda, "Firmaya ait “Burger King” isimli restoranlarda yer alan kiokslardan, “King Chicken Menü” ve “Tavukburger Menü” isimli ürünleri içeren bir sipariş oluşturduğu ve söz konusu siparişin toplam sepet tutarının 174,99 TL olarak belirtildiği, ödeme aşamasına geçildiğinde ise bahsi geçen menü için 200 TL tutarında bir fiyat talep edildiği tespit edilmiştir." ifadelerine yer verilmiştir. Kurul, "Tüketicinin siparişini oluştururken kendisine bildirilen toplam fiyat ile ödeme esnasında karşılaştığı fiyat arasında, önceden bilgilendirme yapılmadan tüketici aleyhine fiyat farkının oluşması durumunun tüketicileri yanıltıcı ve aldatıcı nitelik teşkil ettiği değerlendirilmiş" diyerek işlemi hukuka aykırı bulmuştur. Servis ücretinin gizlenmesi konusunda ise Reklam Kurulu'nun DN. 2025/1249 sayılı ve 18.02.2025 tarihli kararı doğrudan emsal teşkil etmektedir. Broşürde "sosisine fırsat menüm 139TL" tanıtımı yapılmasına rağmen "dışarı siparişlerde ekstra ücret alındığı" gerekçesiyle tüketiciden "139TL" yerine "224TL" tahsil edilmesi incelenmiştir. Kurul bu durumu "Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği’nin 7/1-a, 7/1-b ve 7/4" ile"5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu’nun 24/3" hükümlerine, ayrıca "Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği’nin 7/1, 7/2, 7/3, 7/4, 7/5-b, 7/5-ç, 9/1, 9/2, 9/3, 9/4, 9/5 ve 32/1" ve "6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 61 inci maddesi" düzenlemelerine aykırı bularak işletme hakkında "6502 sayılı Kanun’un 63 üncü ve 77/12 nci maddeleri" uyarınca reklam durdurma cezası uygulamıştır. Ek bedellerin belirtilmemesi hakkında Reklam Kurulu'nun DN. 2022/1901 sayılı ve 06.04.2022 tarihli kararı da son derece açıktır. Kararda "1 Kg soğuk baklava” ürününün fiyatının 190 TL olduğu tespit edilmiştir" denilmiş, ancak "tüketiciden alınacak ilave bedele ilişkin herhangi bir bilgiye yer verilmediği" görülerek bu uygulamanın kanuna aykırı olduğuna hükmedilmiş ve "tüketicilerin aldatılıp yanıltıldığı" gerekçesiyle ceza verilmiştir. Tüketicinin Onayı Olmadan Eklenen Ücretler ve İspat Yükümlülüğü Bir ücretin menüde olmamasına rağmen hesaba eklenmesi, tüketicinin onayı dışında yapılan bir işlemdir. Reklam Kurulu'nun DN. 2017/1194 sayılı ve 2017 tarihli kararında 'tüketicinin onayı olmaksızın başlatıldığı' ve 'tüketicilerin onayı/bilgisi olmaksızın başlatılan aboneliklerin' hukuka aykırı olduğu vurgulanmıştır. Kurul, ek ücret taleplerinde işletmelerin 'firma bu uygulamanın haksız ticari uygulama olmadığını ispatla yükümlü olduğu halde; tüketicinin "Live TV" mobil servise yönelik abonelik teklifini onayladığına dair ispat niteliğinde herhangi bir bilgi/belge sunulamadığı' tespitiyle ispat yükümlülüğünün satıcıda olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca, tüketicinin katlanmak zorunda olduğu tüm masrafların açıkça belirtilmesi şarttır. Reklam Kurulu'nun DN. 2025/1087 sayılı ve Ekim 2024 tarihli kararında "mevzuatta da mal veya hizmetin tesliminden doğan ve tüketicinin katlanmak durumunda olduğu masrafların belirtilmesinin zorunlu olduğu" ifade edilmiştir. Kararda "tüketici tarafından ödenecek toplam fiyat bilgisi gibi satın alma kararını etkileyecek unsurların eksiksiz ve doğru bir biçimde sunulmasının önem arz ettiği" vurgulanmış, eksik bilginin "gerçeği yansıtmadığı, tüketici mağduriyetine yol açtığı ve dürüst rekabet ilkelerine aykırılık teşkil ettiği" belirtilerek yaptırım uygulanmıştır. Sonuç Tüm bu yasal düzenlemeler ve emsal kararlar ışığında; restoran ve kafelerde tüketicilere sunulan menülerde yer alan fiyatlar, ödenecek nihai bedeli yansıtmak zorundadır. Menüde açıkça belirtilmeyen, sipariş öncesinde tüketicinin bilgisine sunulmayan kuver, servis ücreti veya başka adlar altındaki hiçbir ek bedel tüketiciden hukuken talep edilemez. Tüketiciler, kendilerine önceden şeffaf bir biçimde bildirilmeyen bu tür sürpriz ücretleri ödemek zorunda değildir. Bu tür haksız ticari uygulamalarla karşılaşan tüketiciler, ödedikleri bedellerin iadesi için Tüketici Hakem Heyetlerine başvurabilir ve işletmeler hakkında idari yaptırım uygulanması amacıyla Ticaret Bakanlığı Reklam Kurulu'na şikayette bulunabilirler.