Cezai Yargılamada Tekerrürün (Mükerrerlik) Mahiyeti ve Oluşum Şartları

1. Cezai Yargılamada Tekerrürün (Mükerrerlik) Mahiyeti ve Oluşum Şartları 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 58. maddesi uyarınca tekerrür hükümleri, önceden işlenen bir suçtan dolayı verilen hükmün kesinleşmesinden sonra yeni bir suçun işlenmesi halinde uygulanmaktadır. Tekerrür hükümlerinin uygulanabilmesi için önceki hükmün infaz edilmiş olması zorunlu olmayıp, kararın kesinleşmiş olması ve yeni suçun bu kesinleşmeden sonra işlenmesi yeterlidir (Yargıtay 9. Ceza Dairesi, 09.04.2013, 2013/2308 E., 2013/5466 K.; Yargıtay 18. Ceza Dairesi, 28.04.2015, 2015/292 E., 2015/1134 K.). Tekerrürün uygulanabilmesi için belirli süre sınırlamaları mevcuttur: • Beş yıldan fazla süreli hapis cezalarında, cezanın infaz edildiği tarihten itibaren beş yıl, • Beş yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezalarında ise cezanın infaz edildiği tarihten itibaren üç yıl geçtikten sonra işlenen suçlarda tekerrür hükümleri uygulanmaz (Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 15.10.2024, 2024/5926 E., 2024/12509 K.). Tekerrür, maddi ceza hukukuna ilişkin bir kurum olup güvenlik tedbirleri kapsamında düzenlenmiştir. Bu nedenle, tekerrür koşullarının bulunup bulunmadığının ve kaçıncı kez tekerrür hükümlerinin uygulanacağının mahkeme kararında açıkça gösterilmesi zorunludur. İnfaz aşamasında bu konuda yeni bir karar alınması yasal olarak mümkün değildir (Yargıtay 2. Ceza Dairesi, 10.01.2022, 2021/21653 E., 2022/112 K.; Yargıtay 10. Ceza Dairesi, 15.10.2018, 2018/4001 E., 2018/6998 K.). 2. İkinci Kez Tekerrür (İkinci Mükerrer) Kavramı ve Şartları İkinci kez mükerrirlik, sanık hakkında daha önce işlediği bir suç nedeniyle TCK'nın 58. maddesi uyarınca tekerrür hükümleri uygulanmış ve bu hükmün kesinleşmiş olması durumunda, yeniden tekerrür hükümlerinin uygulanmasını gerektiren bir suçun işlenmesi halidir (Yargıtay 7. Ceza Dairesi, 20.03.2025, 2023/11683 E., 2025/4331 K.). İkinci kez tekerrür hükümlerinin uygulanabilmesi için şu şartlar aranmaktadır:Tekerrüre esas alınan önceki ilamda sanık hakkında TCK'nın 58. maddesinin (mükerrirlere özgü infaz rejimi) uygulanmış olması gerekir. Eğer önceki ilamda tekerrür uygulanmamışsa, yeni suçta sanık ancak "birinci kez" mükerrir sayılabilir (Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 26.03.2025, 2024/7218 E., 2025/2509 K.; Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 03.10.2023, 2022/3688 E., 2023/3611 K.). • 765 sayılı mülga TCK'nın 81. maddesi uyarınca cezanın artırılmış olması, 5237 sayılı TCK kapsamında ikinci kez mükerrirlik için yeterli değildir; bu durum ancak birinci kez mükerrirliğe esas alınabilir (Yargıtay 9. Ceza Dairesi, 09.04.2013, 2013/2308 E., 2013/5466 K.). • İkinci kez tekerrüre esas alınan suçların 01.06.2005 tarihinden sonra işlenmiş olması gerekmektedir (Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 24.02.2014, 2013/1073 E., 2014/5848 K.). 3. Tekerrürün İnfaz Rejimine Etkileri Tekerrür hükümleri, hapis cezasının infaz sürecini doğrudan ağırlaştırmaktadır: • Birinci Kez Tekerrür: Hükümlü, mükerrirlere özgü infaz rejimine tabi tutulur. 5275 sayılı Kanun'un 108. maddesi uyarınca koşullu salıverilme süresi uzatılır (süreli hapis cezalarında cezanın dörtte üçünün infazı gerekir). Ayrıca cezanın infazından sonra denetimli serbestlik tedbiri uygulanır (Yargıtay 9. Ceza Dairesi, 09.04.2013, 2013/2308 E., 2013/5466 K.; Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 19.03.2018, 2018/611 E., 2018/1265 K.). • İkinci Kez Tekerrür: 5275 sayılı Kanun'un 108/3. maddesi uyarınca, ikinci defa tekerrür hükümlerinin uygulanması durumunda hükümlü koşullu salıverilme hakkından yararlanamaz (Yargıtay 20. Ceza Dairesi, 28.02.2019, 2018/2195 E., 2019/1253 K.). Ancak, 04.06.2025 tarihinde yürürlüğe giren 7550 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik uyarınca, ikinci defa tekerrür halinde de birinci fıkradaki koşullu salıverilme sürelerinin uygulanabileceğine dair lehe düzenlemeler dikkate alınmalıdır (Yargıtay 2. Ceza Dairesi, 10.12.2025, 2023/24966 E., 2025/22609 K.; Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 15.10.2025, 2024/4244 E., 2025/7134 K.). 4. Usuli Güvenceler ve Mükerrer Dava Cezai yargılamada "mükerrer dava", aynı fiil nedeniyle aynı sanık hakkında birden fazla dava açılması durumunu ifade eder. Bu durumda 5271 sayılı CMK'nın 223/7. maddesi uyarınca davanın reddine karar verilmesi gerekir (Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 30.06.2021, 2020/1333 E., 2021/17098 K.). Tekerrür uygulamasına ilişkin usuli kurallar şunlardır: • Kazanılmış Hak: İlk derece mahkemesi kararında tekerrür hükümleri uygulanmamışsa ve bu durum aleyhe temyiz edilmemişse, Yargıtay tarafından bu eksiklik sanık lehine kazanılmış hak olarak kabul edilir ve sonradan eklenemez (Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 25.06.2021, 2020/4929 E., 2021/11196 K.).Hükümde Belirtme Zorunluluğu: 7242 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik sonrası, hükümlü hakkında ikinci defa tekerrür hükümlerinin uygulanacağı kararda açıkça belirtilmelidir (Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 08.03.2021, 2020/3705 E., 2021/3356 K.). 5. İkincil Kaynak Değerlendirmesi İkincil kaynak niteliğindeki kararlarda, tekerrür uygulamasında ilk suçun 01.06.2005 tarihinden önce veya sonra işlenmiş olmasının tekerrürün oluşumu açısından bir fark yaratmadığı, önemli olanın ilk hükmün kesinleşmesinden sonra ikinci suçun işlenmesi olduğu vurgulanmıştır (Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 14.05.2024, 2023/6532 E., 2024/2352 K.). Ayrıca, kesin nitelikteki adli para cezalarının tekerrüre esas alınamayacağı, bu durumun infaz rejimini doğrudan etkilediği belirtilmiştir (Yargıtay 9. Ceza Dairesi, 07.11.2024, 2024/5479 E., 2024/9676 K.). Mükerrer yargılamanın önlenmesi ilkesi gereği, zincirleme suçlarda önceki kesinleşmiş cezaların mahsup edilmesi gerektiği de hatırlatılmıştır (Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 14.05.2019, 2017/6374 E., 2019/4657 K.).